Ondernemen als zelfstandige is er de laatste jaren niet eenvoudiger op geworden. De zelfstandigenaftrek daalt, de handhaving op schijnzelfstandigheid is sinds 1 januari 2025 hervat en er ligt een wetsvoorstel voor een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering. Toch willen de meeste zzp'ers niet terug naar loondienst, blijkt uit onderzoek van Knab. Wie voor zichzelf werkt en de financiën goed regelt, van een passende zakelijke rekening voor zzp'ers tot een buffer voor mindere maanden, ervaart een vrijheid die zwaar weegt. Recent onderzoek onder ruim 2.000 zelfstandigen laat zien hoe sterk die overtuiging is, juist nu het ondernemerschap onder druk staat.
De regels veranderen, maar niet in het voordeel van de zzp'er
Om te begrijpen waarom de cijfers opvallen, helpt het om naar de context te kijken. De zelfstandigenaftrek, jarenlang een belangrijk fiscaal voordeel, is fors verlaagd en bedraagt in 2026 nog € 1.200. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer actief op schijnzelfstandigheid, waardoor sommige opdrachtgevers kritischer kijken naar de manier waarop ze zelfstandigen inhuren. Daarnaast ligt er een wetsvoorstel voor een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering. Stuk voor stuk ontwikkelingen die het zelfstandig ondernemen op papier minder gunstig maken.
70,3% wil niet terug naar loondienst
Tegen die achtergrond is de uitkomst van het onderzoek opvallend. 70,3% van de zelfstandigen wil niet terug naar een baan in loondienst. Een deel van deze groep sluit dat helemaal uit, een ander deel noemt het onwaarschijnlijk. Daartegenover zegt 8,2% zeker of waarschijnlijk terug te willen naar loondienst. Ondanks deze ontwikkelingen blijft de overtuiging om zelfstandig te blijven groot.
Dat is ook relevant voor opdrachtgevers. Veel zelfstandigen willen zelfstandig blijven werken, ook nu de regels rond schijnzelfstandigheid strenger zijn geworden. Wie met zzp'ers werkt, doet er goed aan die voorkeur mee te wegen, binnen de kaders die de wet daarvoor stelt, in plaats van uit te gaan van een vast dienstverband.
Trots en blij met de keuze
De cijfers over hoe zelfstandigen naar hun werk kijken, zijn uitgesproken positief. Het overgrote deel is trots om ondernemer te zijn en ervaart het zzp-bestaan als de juiste keuze, ook met alle onzekerheden die daarbij horen. Voor de meesten past ondernemen goed bij wie ze zijn. 83,5% geeft aan dat de keuze positiever uitpakt dan ze vooraf hadden gedacht. Dat is veelzeggend, want het laat zien dat de praktijk van het ondernemerschap meevalt in plaats van tegenvalt.
Vrijheid als doorslaggevende factor
Vraag een zelfstandige wat het zwaarst weegt en de kans is groot dat het antwoord vrijheid is. 89,7% voelt zich vrijer dan in loondienst. Die vrijheid zit in het kiezen van je eigen opdrachten, je eigen tempo en je eigen werkdag. Het is een ruil: minder zekerheid, maar meer regie over je eigen tijd en werk.
Tegelijk betekent die vrijheid dat je zelf verantwoordelijk bent voor zaken die in loondienst vanzelf geregeld zijn. Geen werkgever die pensioen opbouwt, geen doorbetaling bij ziekte en geen vakantiegeld. Juist daarom is een goede financiële basis belangrijk voor wie met plezier zelfstandig wil blijven.
Een bewuste afweging, geen vlucht
De keuze om zelfstandig te blijven is voor de meesten geen vlucht uit loondienst, maar een bewuste afweging. Ze weten dat een vast contract zekerheid biedt, met een vast salaris, pensioenopbouw en doorbetaling bij ziekte. Toch kiezen ze daar niet voor. De regie over het eigen werk, de afwisseling in opdrachten en het gevoel dat ze hun tijd zelf indelen wegen zwaarder. Dat zelfstandigen die keuze volhouden in een tijd waarin de voordelen kleiner worden, zegt veel over de waarde die ze aan die vrijheid hechten.
Zo houd je het ondernemerschap vol
Lang met plezier zelfstandig blijven vraagt om een beetje organisatie. Een paar dingen helpen daarbij:
- Buffer: zet maandelijks geld opzij voor mindere maanden en onverwachte uitgaven.
- Belastingreservering: houd een vast percentage van je omzet apart voor de belastingaanslag, zeker nu de zelfstandigenaftrek lager is.
- AOV en pensioen: bekijk of een arbeidsongeschiktheidsverzekering en een vorm van pensioenopbouw bij je situatie passen.
- Tarief: reken in je uurtarief mee dat je zelf risico's als ziekte en verlof opvangt.
- Administratie: houd inkomsten en uitgaven scherp bij, bijvoorbeeld via een aparte zakelijke rekening voor zzp'ers.
Met die basis op orde wordt ondernemen een stuk rustiger, ook als de regels veranderen. Dat verklaart mede waarom zo veel zelfstandigen blijven kiezen voor het ondernemerschap. Een scherpe administratie en een aparte zakelijke rekening voor zzp'ers maken het makkelijker om overzicht te houden, zodat je je kunt richten op het werk waar je blij van wordt. De cijfers zijn duidelijk: terug naar loondienst is voor de meeste zelfstandigen geen optie.